Archief activiteiten 2012
Donderdag 23 februari Toen de Berlijnse Muur gebouwd werd ontstond er meteen een nieuw fenomeen: de “Fluchthilfe”. In de weken en maanden na 13 augustus 1961 werden nog allerlei slimme sluiproutes en de laatste gaatjes in de nieuwe “Sperranlagen” door vele West-Berlijners gebruikt om familie, vrienden en collega’s Oost-Berlijn uit te helpen. De historica Dr. Marion Detjen (Humboldt Universität Berlijn) bespreekt achtentwintig jaar “Fluchthilfe” en zal in haar lezing ook schetsen hoe deze geschiedenis in het Berlijnse geheugen voortleeft. Detjen promoveerde in 2005 op de studie Ein Loch in der Mauer. Zij publiceerde verder over het nationaal-socialistische München en over Die Deutschen und ihr Grundgesetz (2009). Tegenwoordig werkt ze aan een biografie van de Duits-Amerikaanse uitgeefster Helen Wolff. Inleiding: Dr. Krijn Thijs
Donderdag 16 februari, 16.00-17.45 uur Het Amsterdams Centrum voor de Studie van de Gouden Eeuw en de Freie Universität (Berlijn) organiseren een lezingenmiddag bij de presentatie van de bibliografie van zeventiende-eeuwse Nederlandse teksten in Duitse vertaling: Johanna Bundschuh-van Duikeren, Bibliographie der niederländischen Literatur in deutscher Übersetzung, Bd. 2. Niederländische Literatur des 17. Jahrhunderts. Berlijn [e.a.], De Gruyter, 2011, ISBN 978-3-11-022380-4. De bibliografie bevat ruim 1400 zelfstandig en onzelfstandig verschenen vertalingen van Nederlandse teksten uit de zeventiende eeuw, de vertaalperiode is aanzienlijk breder dan de zeventiende eeuw: naast de eigentijdse receptie zijn vertalingen opgenomen die tot heden zijn ontstaan, waardoor de verschillende fasen van de receptie met hun telkens eigen selectiemechanismen zichtbaar gemaakt kunnen worden. De bibliografie behelst alle in druk verschenen tekstsoorten: in strenge zin literaire teksten, maar ook pamfletten, historiografische teksten, reisberichten, religieuze gebruiksliteratuur, theologische traktaten, natuurwetenschappelijke en geneeskundige teksten en overleveringen van liederen. Door de brede insteek is de bibliografie uitermate geschikt als uitgangspunt voor cultuurwetenschappelijke en cultuurtransfer-georiënteerde toegangen. Programma: De bijeenkomst wordt gevolgd door een borrel. Amsterdams Centrum voor de Studie van de Gouden Eeuw
Dinsdag 14 februari Kern van deze autobiografisch geïnspireerde roman vormt de liefde tussen een 19-jarige eindexamenkandidaat uit het nog half in puin liggende Berlijn en Annemieke, dochter van een welgestelde intellectueel in Aerdenhout. EmeritusB (alias Dr. Jochen Bläsing, Berlijn 1940) publiceerde als hoogleraar Nederlands-Duitse economische betrekkingen aan de Universiteit van Tilburg - inmiddels met emeritaat- een reeks wetenschappelijke monografieën en artikelen. Voertaal: Duits/Nederlands
Dinsdag 7 februari In de Verenigde Staten verzamelden in de eerste helft van de 20ste eeuw het Museum of Modern Art en het Guggenheim Museum, maar ook kunstverzamelaars en curatoren als Katherine Dreier, Hilla Rebay, William Valentiner en Alfred Barr Duitse kunst. Daarbij behoorden bepaalde kunstwerken en stromingen tot de canon, maar andere weer niet. Voertaal: Duits. Borrel na afloop.
Woensdag 18 januari Eén van de bijna vergeten leden van het militaire verzet tegen Hitler was Heinrich Graf Lehndorff, die al in 1939/40 tot de kring om Henning von Tresckow en Claus Schenk Graf von Stauffenberg heen was toegetreden. Op 4 september 1944, werd hij, 35 jaar oud, na twee dramatische vluchtpogingen in Berlin-Plötzensee terechtgesteld.
2011
Onbewaakte momenten Aan het begin van de jaren '30 maakte Marianne Breslauer snel naam met haar fotografie. Behalve als straat- en portretfotografe werkte ze als fotojournaliste. Nadat de nazi's de macht overnamen in Duitsland in 1933, kreeg ook Breslauer als Joodse fotografe te maken met een publicatieverbod. Zij vluchtte met haar man, de kunsthandelaar Walter Feilchenfeldt, naar Amsterdam, waar enkele sfeervolle stadsgezichten het sluitstuk vormen van haar oeuvre. Na de dood van haar man in 1953 zette zij zijn kunsthandel voort in Zürich.
Zowel in Nederland als ook in Duitsland staat in het integratiedebat vaak de moslimvrouw centraal. En in beide landen draait het blijkbaar om dezelfde vragen. Belemmert religie een goede integratie? Is de moslimvrouw te weinig geëmancipeerd en staat dit een goede integratie van haar kinderen in de weg? Wel lopen in beiden landen de meningen over de integratie en de positie van de moslimvrouwen zeer uiteen. Sommigen, waaronder de Duitse sociaalwetenschapster Necla Kelek, auteur van De Turkse bruid, pleiten dat de onderdrukking van de vrouw in de islam en de religie de grootste belemmeringen voor een succesvolle integratie vormen. Anderen verzetten zich tegen een eenzijdige benadering. Het dragen van een hoofddoek bijvoorbeeld, is in hun ogen een vrije keuze, een verbod hierop discrimineert hen juist en ook op basis van de Koran kunnen vrouwen volgens hen geheel integreren. Necla Kelek gaat in discussie met Paul Scheffer, publicist en auteur van het opzienbarende essay Het multiculturele drama en Naïma Azough (onder voorbehoud), tot 2010 lid van de Tweede Kamerfractie van GroenLinks als woordvoerster justitie, politie en vreemdelingenzaken. Moderatie: Nicole Colin, Duitsland Instituut Amsterdam
Maandag 21 november Naar aanleiding van het verschijnen van de nieuwe vertaling van Wat nu, kleine man? gaan Bas Heijne en Georg Diez met uitgever Christoph Buchwald in gesprek over het grote succes van Hans Fallada (1893-1947). Fallada’s leven werd getekend door ellende, drugs en alcohol. Hij bracht jaren door in gevangenissen, maar ook in psychiatrische inrichtingen en stierf aan een overdosis morfine. Zijn romans raakten de zenuw van de tijd en werden door de nazi’s verboden. Sinds enkele jaren worden zijn boeken wereldwijd opnieuw uitgegeven en geprezen. Bas Heijne (1960) is vertaler, schrijver, en sinds 1991 columnist bij het NRC Handelsblad. Zijn laatste boek, Moeten wij van elkaar houden? Het populisme ontleed (2011), is een geëngageerd pleidooi voor het humanisme. Georg Diez (1969) leeft als journalist in Berlijn en werkt onder meer voor Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung, Spiegel, Die Zeit en Süddeutsche Zeitung. In zijn ontroerend autobiografisch essay Der Tod meiner Mutter (2009) beschrijft hij hoe zijn moeder (1935-2005) vocht tegen kanker. Voertaal: Engels
Woensdag 7 december Egbert Jacobs, de laatste Nederlandse ambassadeur in Oost-Berlijn, heeft op 9 november 1989 de val van de Berlijnse Muur van dichtbij meegemaakt. In deze turbulente tijden hield hij tussen maart 1989 en oktober 1990 een dagboek bij, een ooggetuigenverslag van de laatste stuiptrekkingen van communistisch Oost-Duitsland en de onvoorziene snelle eenwoording van Oost- en West-Duitsland. Betrokken, maar ook met ironische distantie schrijft Jacobs over ‘Bürgerinitiative', onderhandelingen tussen de grootmachten van toen, de slagvaardigheid van Helmut Kohl, de rol van Michaïl Gorbatsjov en nog veel meer. Beatrice de Graaf gaat met de auteur in gesprek. Egbert Jacobs (Naarden, 1945) was voorafgaand aan 'Berlijn' secretaris-generaal van het ministerie van buitenlandse zaken. Na Oost-Berlijn was hij ambassadeur te Helsinki, bij de CVSE te Wenen, bij de OESO te Parijs, te Tokio en tenslotte tot 2009 te Rome. Beatrice de Graaf is als Universitair Hoofddocent en onderzoeker verbonden aan het Centre for Terrorism and Counterterrorism. Tot haar vele onderzoeksgebieten hoort ook de Mauerval waarover zij omvangrijk gepubliceerd heeft. Voertaal: Nederlands
Maandag 12 december Het gezegde ‘Think Globally – Act locally’ staat aan de basis van de milieubeweging uit de jaren zeventig. Het bevat echter een paradoxaal verzoek en nader onderzoek naar de betekenis hiervan over de afgelopen veertig jaar is daarom op zijn plaats. Joachim Radkau geeft een korte inleiding in de geschiedenis van de milieubeweging en gaat in op de vraag hoe het motto ‘globaal denken – lokaal handelen’ van invloed is op de omgang met hedendaagse ecologische uitdagingen. Welke rol speelt de overheid? Van welke betekenis zijn nationale en regionale verschillen? Zijn deze te overwinnen door globaal te denken? Joachim Radkau (Bielefeld) werd in 1981 benoemd tot hoogleraar Nieuwe Geschiedenis aan de Universiteit Bielefeld. Zijn boek Die Ära der Ökologie: Eine Weltgeschichte (2011) was een groot succes in Duitsland. Voertaal: Duits
Verder brengen wij twee concerten onder uw aandacht: Vrijdag 18 november Nieuw Kamerkoor Delft o.l.v. Raymond Honing, Alt: Antje Lohse, Piano: Julia Urinyova Met muziek van Max Reger, Kurt Weill, Hanns Eissler. Entree: € 10 Zondag 11 december Prijs: €15,- /€ 7,50
Vrijdag 21 oktober Inleiding: Dr. Steven Engelsman, directeur Museum voor Volkenkunde, Leiden Voertaal: Engels. Toegang gratis. Borrel na afloop.
6, 9, 10,11 en 16 oktober Het Orkest van de Achttiende Eeuw o.l.v. Frans Brüggen neemt in enkele dagen tijd alle symfonieën van Beethoven op. Hiervan verschijnt achteraf een cd-box. Bij de opnames kan tevens publiek aanwezig zijn. In aanloop naar deze concerten biedt De Doelen nu al een gratis Beethoven thuiscursus aan. Wilt u de cursus volgen kunt u zich op elk gewenst moment daarvoor opgeven en ontvangt vijf informatieve filmpjes per mail. Donderdag 13 oktober De beelden zijn van alle tijden: Een Rijkskanselier in de branding, de Führer in Lederhosen, Mao in de Gele rivier en het ontblote bovenlijf van Putin met jachtgeweer… Thomas Mergel (1960) is professor voor Europese geschiedenis van de twintigste eeuw aan de Humboldt Universität van Berlijn. Hij werkte o.a. in Bochum, Bielefeld, Harvard, Chicago en Praag. Mergel geldt als één van de grote vernieuwers van de politieke cultuurgeschiedenis. Hij publiceerde onlangs Propaganda nach Hitler. Eine Kulturgeschichte des Wahlkampfs in der Bundesrepublik 1949-1990 (Göttingen 2010) Voertaal: Duits. Toegang gratis. Borrel na afloop.
Donderdag 6 oktober Eind september verschijnt de nieuwe Nederlandstalige uitgave van het Nibelungenlied. Nog steeds raken lezers in de ban van dit fascinerende epos over liefde, trouw, verraad en wraak. Pieter Steinz, chef van de NRC-boekenbijlage, spreekt over de betekenis van de Nibelungenhelden in de westerse cultuurgeschiedenis. Klaus Bertisch, chef-dramatuurg van De Nederlandse Opera, behandelt de muzikale doorwerking van het epos. De voornaamste referentie is daarbij Wagner’s Ring des Nibelungen. Mediëvist Norbert Voorwinden gaat in op de historische achtergronden van de tekst. Jaap van Vredendaal zal ten slotte spreken over het vertalen van het middeleeuwse epos. Voertaal: Nederlands. Toegang € 5 / € 3, met GNLD-jaarkaart gratis.
Donderdag 29 september De door Nelleke van Maaren vertaalde roman Zeezwijgen (Meeresstille) is een liefdesgeschiedenis tegen de achtergrond van het Haagse Joegoslavië tribunaal. De Kroatische Robert en de Servische Ana, ontmoeten elkaar in Berlijn. De ontluikende liefde loopt echter stuk op het verborgen verleden van Ana: haar vader staat terecht voor medeplichtigheid aan de dood van tweeënveertig Bosniërs in de Joegoslavische burgeroorlog. Robert besluit het proces in Den Haag bij te wonen. In de rechtszaal komt hij steeds meer te weten over zijn verloren Ana en haar vader, een op het eerste gezicht feilloze Shakespearekenner. Zeezwijgen werd in 2010 genomineerd voor de Deutscher Buchpreis, won de Verdi Literaturpreis 2010 en de Chamisso-Förderpreis 2011. Nicol Ljubić (1971) is geboren in Zagreb en groeide op in Zweden, Griekenland, Rusland en Duitsland. Hij woont en werkt als auteur en journalist in Berlijn. Marieke Smithuis (1967) is journaliste en werkte o.a. als literair recensent voor Het Financieele Dagblad.
Woensdag 21 september Dezer dagen zien de musea zich in toenemende mate genoodzaakt om hun beleid onder de loep te nemen en strategieën voor de toekomst te ontwikkelen. Dit geldt evenzeer voor het Deutsche Historische Museum in Berlijn, ook al trekt dit succesvolle instituut elk jaar vele honderdduizenden bezoekers. In zijn voordracht geeft Alexander Koch, de nieuwe president-directeur van het DHM, inzicht in de werkwijze van zijn museum en licht modellen van beleidslijnen in de museumwereld toe. Hij spreekt verder over zowel actuele als toekomstige projecten en behandelt de factoren en concepten die het succes van de musea in de toekomst kunnen bepalen. Voertaal: Duits. Toegang gratis.
Donderdag 8 september Keizer Frederik II van Hohenstaufen (1194-1250) is een van de meest briljante en fascinerende persoonlijkheden van de Middeleeuwen. Hij was koning van Sicilië en Duitsland, en keizer van het Roomse Rijk. Daarnaast was hij ook geleerde en wetenschapper, geniaal hervormer, bevorderaar van kunsten, sprak vele talen en liet prachtige kastelen bouwen. Hij stichtte de eerste staatsuniversiteit ter wereld en schreef een handboek over de valkenjacht dat ongeëvenaard is tot op de dag van vandaag. Door zijn tijdgenoten werd hij als ‘Stupor mundi’ gekenschetst: Hij die de wereld versteld doet staan. Gregor Dijkhuis (1953) heeft door de jaren heen diepgaande kennis over Frederik II opgebouwd, de door zijn veel-zijdigheid en veelkleurigheid grootste vorst van de Middeleeuwen.
1 t/m 26 juni Holland Festival Het hoogtepunt van de culturele zomer opent dit jaar op 2 juni in Het Muziektheater met Mea Culpa, het laatste werk van de befaamde, afgelopen jaar overleden regisseur Christoph Schlingensief, uitgevoerd door het Burgtheater Wien. Er worden verder films van Schlingensief getoond en zijn voorstelling Via Intolleranza II uitgevoerd. 4 t/m 6 juni Westergasfabriek. www.hollandfestival.nl
Dinsdag 21 juni Het Nederlandse Paviljoen In dit gesprek zullen Guus Beumer, curator van het Nederlandse Paviljoen, en Susanne Gaensheimer, curator van de Duitse inzending, onder leiding van Maria Hlavajova, die in 2007 voor het Nederlandse Paviljoen verantwoordelijk was, hun concepten toelichten. Het Duitse Paviljoen - Guus Beumer (1955) is directeur van Marres, een centrum voor hedendaagse cultuur in Maastricht en tevens directeur bij NAiM/Bureau Europa. In 2009 was hij artistiek directeur van Utrecht Manifest, biënnale voor social design. In datzelfde jaar ontving hij de Culturele Ondernemersprijs Maastricht (COP). - Maria Hlavajova (1971) is sinds 2000 artistiek directeur van basis voor actuele kunst (bak) in Utrecht Voertaal: Engels
23 juni t/m 1 juli Donderdag, 23 juni, 17.30 uur, Compagnietheater, Kloveniersburgwal 50 Zaterdag, 25 juni, 20.30 uur, Compagnietheater, Kloveniersburgwal 50 Woensdag, 29 juni, 14.15 uur, Frascati 1, Nes 63 www.itsfestivalamsterdam.com Maandag 6 juni De bekende Zeithistoriker Ulrich Herbert (Freiburg) werkt momenteel aan een synthese van de Duitse geschiedenis in de 20ste eeuw. Tot in de jaren zeventig leek zo’n project niet bijzonder ingewikkeld. Alles draaide om het Derde Rijk: de voorafgaande decennia golden als voorgeschiedenis en de jaren erna als nageschiedenis. Dit perspectief is intussen veranderd. De Bondsrepubliek is een stabiele democratie en verschilt nauwelijks van andere westerse samenlevingen. Voertaal: Duits
Zaterdag 14 mei, 15.00 uur Art Amsterdam is de grootste en belangrijkste beurs voor moderne en hedendaagse kunst in Nederland. De beurs biedt de gelegenheid het jongste talent te ontdekken en is ook een platform voor bekende namen uit de na-oorlogse beeldende kunst. De 133 galerien uit Europa, Noord-Amerika en Azië, waaronder 23 uit Duitsland, laten een gevarieerde en spannende keuze uit fotografie, schilderkunst, sculptuur, videokunst, installaties en tekeningen zien. De rondleiding is in het Nederlands.
Dinsdag 10 mei, 19.00 uur Hoort het zo, moet het anders? Ieder land kent zijn eigen regels in de omgang met andere mensen. Een onverwacht gedrag kan irritatie wekken, misverstanden creëren. Op een luchtige manier, boeiend voor jong en oud, vertelt de auteur van de Ditz-reeks over de specifieke verschillen tussen de Duitse en Nederlandse gewoontes. Voertaal: Nederlands/Duits
Donderdag 14 april,17.00 uur Hoe gaan samenlevingen in overgang om met een gewelddadig verleden? Hoe worden traumatische gebeurtenissen verwerkt, vergeten of juist herinnerd? Wat zijn de gevolgen voor de hernieuwde gemeenschap? De Duitse literatuur- en cultuurwetenschapster Aleida Assmann onderscheidt in haar werk verschillende strategieën in omgang met traumatisch verleden. De eerste is een traditionele vorm, namelijk ‘shared forgetting’, een strategie die vooral na burgeroorlogen voorkomt. De tweede biedt het tegenovergestelde, namelijk de ‘perpetual culture of remembrance’ – een innovatie van zo’n vier decennia na de Holocaust. Een derde model bieden de waarheids- en verzoeningscommissies van de vroege jaren negentig, met hun principe ‘to remember in order to forget’. Tenslotte stelt Assmann een vierde vorm voor die zij ‘dialogic remembring’ noemt, en die samenlevingen met een geschiedenis van excessief geweld een uitweg uit hun ‘memory clashes’ zou kunnen bieden. Aleida Assmann is één van de grondleggers van de memory studies. Zij is sinds 1993 hoogleraar voor Anglistiek en Algemene Literatuurwetenschappen in Konstanz, en nauw betrokken bij het Exzellenzcluster ‚Kulturelle Grundlagen von Integration’. In 2009 ontving ze de Max-Planck-Forschungspreis. Assmann publiceerde o.a. het standaardwerk Der Lange Schatten der Vergangenheit. Erinnerungskultur und Geschichtspolitik (München, 2006). Voertaal: Engels
Dinsdag 12 april,18.30 uur Het Berner Oberland, al meer dan een eeuw het lievelingsdoel van Nederlanders in Zwitserland, gezien door de ogen van bekende en minder bekende schilders en van een eigentijdse fotograaf. De befaamde auteurs van Zwitserse reisboeken Ruth Michel- Richter (tekst) en Konrad Richter (foto's) stelden een wandel- annex kunstgids samen, waarin bekende doelen in het Berner Oberland zowel door schilders als Caspar Wolf, Ferdinand Hodler en Paul Klee als door de fotograaf Konrad Richter worden getoond - een confrontatie in tijd en medium. Aan de hand van deze gids kan de lezer door een beschreven schilderij wandelen met informatie over de plek en over de schilders, die die plek hebben verbeeld. De auteurs zullen aan de hand van hun boek de highlights van deze wandelingen in tekst en beeld presenteren. Voertaal: Duits
Woensdag 30 maart, 18.30 uur Dodenbezweerder, sterrenwichelaar, alchemist - de historische Johann Faust (1480-1540) werd al snel na zijn dood als een duivelsvriend gezien. Tweehonderd jaar lang belichaamde hij het Kwaad; totdat J.W. von Goethe hem aan het eind van de 18de eeuw rehabiliteerde. Maar hoe? En was dat terecht? En wat gebeurde er met het imago van Faust in de eeuwen daarna? Voertaal: Nederlands. Toegang: gratis. Faust I & II door het Nationale Toneel in regie van Johan Doesburg met o.a. Stefan de Walle en Jaap Spijkers vormen samen de theaterbelevenis van dit seizoen. Van 19 januari t/m 24 april exclusief te zien in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag en de Stadsschouwburg in Amsterdam! www.nationaletoneel.nl
Maandag 14 maart, 17.00 uur Ute Frevert spreekt over de vraag, of eer en waardigheid na een lange tijd van verval weer als thema op de Europese agenda staat. Waardoor is het verlies van deze normen ontstaan en waarom zien wij tegenwoordig een terugkeer daarvan? Ute Frevert is directeur van de onderzoekgroep Geschichte der Gefühle aan het Max-Planck-Institut für Bildungsforschung in Berlijn en tevens professor aan de Freie Universität aldaar. Zij verricht onderzoek op het gebied van sociale en cultuurgeschiedenis van de nieuwere tijd en van gender geschiedenis. Voertaal: Engels. Toegang: gratis. Borrel na afloop.
Woensdag 2 maart, 20.00 uur Uit liefde voor de opera’s van Giacomo Puccini begon Helmut Krausser (1964) een onderzoek naar Puccini’s verborgen levensomstandigheden. De resultaten van zijn recherches leidden tot een roman waarin tien turbulente levensjaren van de meester in een nieuw licht komen te staan. Krausser slaagde er niet alleen in de streng geheim gehouden identiteit van Puccini’s geliefde Corinna te onthullen, maar ook ontrafelde hij, met behulp van nieuw boven water gekomen documenten, de tragische omstandigheden van de dood van het dienstmeisje. Gespreksleiding: Bas van Putten, schrijver en musicoloog.
Donderdag 17 februari 2011, 16.30 uur Suriname kwam bij de “Vrede van Breda” in 1667 onder Nederlands bewind. Behalve het verkrijgen van arbeidskrachten met name uit Afrika, was vooral het aantrekken van Europese kolonisten van groot belang voor de opbouw van de infrastructuur van dat land. Een aanzienlijk deel van deze Europeanen kwam uit Duitsland. Hoe kwamen deze Duitsers in Suriname terecht en wat bewoog hen om de oversteek te maken? Over dit thema gaan de drie volgende kenners op dit gebied met elkaar in discussie: Voertaal: Nederlands.Toegang gratis. Borrel na afloop.
Naar aanleiding van de vertaling door Gerrit Bussink van de nieuwe roman van Alissa Walser leest de schrijfster uit haar werk. Nachtmuziek is een krachtige, schitterend geschreven roman over ziekte en gezondheid, muziek en wetenschap. In een prachtige, heldere stijl neemt Alissa Walser de lezer mee naar het Wenen van de achtiende eeuw en vertelt het fascinerende verhaal van een ambitieuse arts en zijn ongewone patiënte. Gespreksleiding: Marieke Smithuis, journaliste en auteur.
Lang voordat Heine Heinrich zou gaan heten heette hij Harry. Heine is vooral bekend als dichter, maar hij schreef ook proza, reisverslagen en ander journalistiek werk. Vele componisten hebben zijn werk getoonzet, onder hen ook veel Nederlandse componisten. In HARRY Heine in Holland hoort u de mooiste liederen en liedjes van Heine die door Diepenbrock, Richard Hol, Schlegel, van Eyken, Brandts Buys, Henriette Bosmans en anderen zijn gecomponeerd. Entrée: € 5,00 / € 3,00, met GND-jaarkaart gratis.
Dinsdag 25 januari, 19.30 uur Veertig jaar geleden werd de DDR-film Die Taube auf dem Dach door het DDR-regime vernietigd omdat hij te kritisch tegenover de socialistische arbeidersstaat was. “Regisseuse Iris Gusner heeft de arbeidersklasse in het gezicht gespuugd”, zo luidde het oordeel van de directie van staatsfilmbedrijf DEFA in Oost-Duitsland. Gelukkig bleef een werkkopie bestaan. Deze werd vorig jaar teruggevonden en na een zorgvuldige bewerking is deze laatste ongecensureerde DDR-film na 37 jaar eindelijk weer in de bioscoop te zien. Toegang gratis. Aanmelding verplicht via aanmeldingen-dia@uva.nl o.v.v. Taube
Woensdag 12 januari, 16.00 uur De Duitse rechter aan het Internationaal Gerechtshof, Bruno Simma, nodigt ons uit om aan een zitting van het Gerechtshof deel te nemen. En wel een hearing in de zaak Costa Rica v. Nicaragua (16.30 – 18.00 uur). Aansluitend zal hij een lezing houden over de werkwijze van het Gerechtshof. Voertaal: Engels/Duits. Toegang gratis. Borrel na afloop Aanmelden onder vermelding van uw passpoortnummer, nationaliteit en geboortedatum, uiterlijk 5 januari: info@genootschapnld.nl. Per telefoon pas vanaf 31 december: 020 6191832.
2010 De oorspronkelijk voor 30 juni geplande avond met Joachim Gauck gaat nu door op Naar aanleiding van zijn 70ste verjaardag heeft de geëngageerde tegenstander van het DDR-regime tijdens de vreedzame revolutie en de vooraanstaande protagonist in het proces van de Duitse hereniging, in zijn functie als “Bundesbeauftragter für die Stasi-Unterlagen”, zijn memoires geschreven. Maandag 13 december, 17.00 uur Er is de afgelopen jaren veel film- en fotomateriaal uit de Tweede Wereldoorlog aan het licht gekomen. Vaak is het materiaal afkomstig van fotograferende Duitse soldaten. Zulke foto’s en filmpjes komen in toenemende mate vrij uit erfenissen en familiebezit – en dringen zich dus op als bron voor historisch onderzoek.
Vrijdag 10 december, 20.00 uur Het interesse voor Stefan George is de afgelopen jaren in de pers en bij het publiek sterk herleefd. Ook de publicaties van Castrum Peregrini hebben daartoe in belangrijke mate bijgedragen. Het is aan de baanbrekende biographie Die Entdeckung des Charisma (2007) van Thomas Karlauf te danken dat het debat weer werd hervat. Ute Oelmann, directeur van het Stefan George Archiv in Stuttgart, heeft talloze publicaties over leven en werk van Stefan George en de Georgekreis op haar naam staan en is bezig met de herziene uitgave van George’s werk. Ulrich Raulff, directeur van het Schiller Nationalmuseum in Marbach, publiceerde in 2009 zijn studie Kreis ohne Meister. Stefan Georges Nachleben. Hij begint waar de biographie Karlauf’s eindigt: met de dood van de meester. Onder leiding van Joachim Umlauf, directeur van het Goethe-Institut Parijs, gaan de drie George-kenners bij uitstek met elkaar en het publiek in gesprek. Vrijdag 10 december, 18.00 uur Voorafgaand aan de Stefan George Redux biedt Ute Oelmann voor geïnteresseerden een inleiding aan in het leven en werk van deze Duitse dichter die in Nederland vrij onbekend is maar in Duitsland een revival beleeft. Maik Bozza stelt vervolgens de recente uitgaven uit publicatiereeks Castrum Peregrini – Neue Folge voor die sinds 2008 bij Wallstein Verlag Göttingen verschijnt. Maandag 22 november, 17.15 uur Bernhard Schlink verwierf grote bekendheid als auteur van onder ander de bestseller Der Vorleser die in 2008 onder de naam The Reader verfilmd is. Schuld als schuld uit een verleden dat de tegenwoordige tijd belast – dat is naast veel andere een rode draad in de vertelkunst van deze auteur.
Maandag 15 november, 17.00 uur De erfenis van het verdwenen Oost-Duitsland vormt tot op heden een grote uitdaging voor de daarmee uitgebreide Bondsrepubliek. Over werkloosheid en Aufbau Ost, Stasi en Ostalgie, in films en monumenten rijgen de controversen zich aaneen. Twintig jaar na de Duitse eenwording is het allerminst rustig geworden. Aan de hand van twintig jaar DDR-verwerking zal de bekende historicus Martin Sabrow (Berlijn/Potsdam) de veranderende status van de professionele Zeitgeschichte reflecteren.
Met speciale korting naar Die Soldaten in Het Muziektheater Amsterdam In 2003 triomfeerden dirigent Hartmut Haenchen en regisseur Willy Decker met de gedurfde onderneming de als ‘onuitvoerbaar’ geldende opera Die Soldaten bij De Nederlandse Opera te realiseren. Nu staat deze operaproductie die door de pers als ‘overweldigend en indringend’ ervaren werd, weer op het toneel.
Woensdag 3 november, 20.00 uur Discussie naar aanleiding van de producties Die Soldaten (Bernd Alois Zimmermann) en Fidelio (Beethoven) van de Nederlandse Opera. Beide opera's stellen de thema's gevangenschap en vrijheid centraal. In Die Soldaten maakt de componist de klassieke geschiedenis van het soldatenliefje Marie tot een aanklacht tegen elke vorm van onderdrukking – militair, sociaal zowel als privé. De titelheldin in Fidelio, Beethovens enige opera, staat voor liefde en vrijheid, zoals haar tegenspeler Pizarro haat en onderdrukking representeert. Vrijdag 15 oktober, 19.30 uur De in Oberhausen geboren Nederlandse historicus en journalist Christoph Driessen is auteur van meerdere boeken. In het boek dat onderwerp van deze avond is beschrijft hij de geschiedenis der Nederlanden vanaf de eerste republiek in Europa tot een koninkrijk en van grote zeemacht tot Europees trendland. Hij leidt de lezer langs de belangrijkste politieke, economische, maatschappelijke en culturele ontwikkelingen van Nederland en staat uitgebreid stil bij de relatie met het buurland Duitsland. Voertaal: Duits. Entrée met GND-jaarkaart gratis. I.s.m. Boekhandel Buddenbrooks en Deutsche Bibliothek Den Haag Woensdag 13 oktober, 20.00 uur De Neue Nationalgalerie in Berlijn houdt van 18 september t/m 2 januari 2011 een solotentoonstelling Intolerance gewijd aan de Nederlandse kunstenaar Willem de Rooij (1969). De Rooij maakt ruimtelijke installaties, films en teksten die het functioneren van beelden in verschillende contexten analyseren. Voor zijn installatie in de Nationalgalerie ontwierp hij een display systeem waarin objecten uit de etnologische collectie in Berlijn en doeken van de 17e eeuwse Nederlandse vogelschilder Melchior de Hondecoeter samenkomen. Zo ontstaat een driedimensionale collage die artefacten uit verschillende eeuwen en culturen met elkaar confronteert en zo gestalte geeft aan een nieuw, hedendaags werk. Willem de Rooij zal in een gesprek met Dominic van den Boogerd (1959), kunstcriticus en directeur van De Ateliers in Amsterdam zijn tentoonstelling toelichten. Voertaal: Nederlands I.s.m. De Ateliers en Goethe-Institut Niederlande Woensdag 22 september, 20.00 uur Na de dood van haar grootmoeder erft Iris het oude huis in de appelboomgaard. Na vele jaren staat ze weer op de magische plek van haar zomervakanties bij oma. Ze dwaalt door de kamers, de appelkelder en de tuin - door een wereld die niet van deze tijd is. In De smaak van appelpitten (vertaald door Nelleke van Maaren) gaat het over drie generaties vrouwen, over het bedrieglijke van herinneringen en de ambigue kracht van de nostalgie. Katharina Hagena beschrijft het op ontroerende, sensuele en oergeestige manier. Martin Walser zegt over dit boek “De smaak van appelpitten is puur genot!” Katharina Hagena (1967) studeerde Engelse en Duitse letterkunde, promoveerde op Ulysses van James Joyce, en publiceerde twee kinderboeken. Zij zal met de auteur en publiciste Aleid Truijens (1955) spreken die redacteur en columniste voor de Volkskrant is. Entrée: € 5,00 / € 3,00, met GND-jaarkaart gratis. I.s.m. Uitgeverij Cossee en Goethe-Institut Niederlande
Zondag 5 september, 20.00 uur Misdaden (vertaald door Hans Driessen en Marion van Hardoar) is het succesvolle literaire debuut van de Berlijnse strafadvocaat (1964) die de meest ongelovelijke strafzaken uit zijn praktijk heeft omgetoverd in fantastische verhalen. Hij laat op fascinerende wijze zien hoe mensen tot het begaan van de meest extreme misdaden komen, en hoe justitie daar vervolgens op reageert. In Duitsland werden al meer dan 150.000 exemplaren van Verbrechen verkocht, het boek zal in 27 talen verschijnen en worden verfilmd. “Schirach schrijft zo souverein, helder en eenvoudig dat het lijkt of hij nooit iets anders gedaan heeft […] hij is een groot verteller.” (Der Spiegel). Britta Böhler (1960), Nederlands-Duitse advocaat in Amsterdam en sinds 2007 lid van de Eerste Kamer voor Groen Links, gaat met de auteur in gesprek. Voertaal: Duits. Entrée: € 5,00 / € 3,00, met GND-jaarkaart gratis. I.s.m. De Arbeiderspers en Goethe-Institut Niederlande
Dinsdag 24 augustus, 20.00 uur (19.30 uur zaal open) Besloten Première: Vision – Het leven van Hildegard van Bingen Aansluitend aan de film gaat Desiree den Braber, cultuurhistorica en theologe in gesprek met Margarethe von Trotta. Duits met Nederlandse ondertiteling. Borrel na afloop. Maandag 21 juni om 13.00 uur Het vak van de contemporaine geschiedenis is ontstaan uit de puinhopen van de Tweede Wereldoorlog toen na 1945 overal in Europa instituten en commissies werden opgericht, die de traumatische geschiedenis van oorlog, onderdrukking en verzet in kaart moesten brengen. Het nieuwe vak moest balanceren tussen overheidsopdrachten, ooggetuigenverslagen en collectief geheugen. De 65ste verjaardag van het NIOD vormt de aanleiding om terug te blikken op het ontstaan van deze tak van geschiedwetenschap. Norbert Frei is één van Duitslands en Europa’s toonaangevende Zeithistoriker. Hij is directeur van het Jena Center für die Geschichte des 20. Jahrhunderts en een uitgesproken kenner van de ontwikkeling van het vak. Frei heeft vele boeken, artikelen en bundels op zijn naam staan; daaronder Der Führerstaat. Nationalsozialistische Herrschaft 1933-1945 (acht edities sinds 1987); Vergangenheitspolitik. Die Anfänge der Bundesrepublik und die NS-Vergangenheit (1996) en 1945 und wir. Das Dritte Reich im Bewusstsein der Deutschen (2005). Voertaal Duits, Toegang gratis. Graag aanmelden: b.boender@niod.knaw.nl Zaterdag 5 juni, 15.00 uur Niet alleen tussen Rusland en Frankrijk bestond een kunsthistorische verwevenheid. Ook de verbondenheid tussen de Russische en Duitse cultuur is even sterk. Russische intellectuelen studeerden op Duitse universiteiten en Russische kunstenaars bezochten de Academies in Düsseldorf en München. In de tegenwoordige tentoonstelling in de Hermitage Amsterdam worden vooral de Russisch-Franse culturele banden benadrukt. Maar er zijn ook een aantal Russische kunstenaars te zien, Kandinsky en Jawlensky bijvoorbeeld, die in Duitsland werkzaam waren. Hoe kwamen zij daar terecht? In de lezing zal de kunsthistorische driehoek Moskou, Parijs en München centraal staan. Na afloop van de lezing geeft de spreker een rondleiding door de tentoonstelling Matisse tot Malevich – Pioniers van de moderne kunst. Voertaal: Nederlands. Lezing en rondleiding gratis. Toegang museum € 15, bij voldoende belangstelling € 12, met museumjaarkaart gratis. Na afloop wordt u een borrel in Restaurant Neva aangeboden.
Maandag 10 mei, 17.00 uur Voertaal: Duits. Toegang: gratis. Borrel na afloop. I.s.m. Universiteit van Amsterdam, Duitsland Instituut Amsterdam, Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie en Goethe-Institut Niederlande
Woensdag 21 april, 20.00 uur In Het verwenste leven komt Jonas in het park een man tegen die hem belooft drie van zijn wensen uit te laten komen. Jonas wenst dat al zijn wensen in vervulling gaan, hij wenst het leven te doorzien, dramatiek en grootsheid en de dingen te zien en te begrijpen. Geen alledaagse wensen, maar wel zaken die Jonas in het dagelijks leven blijkbaar bezig houden. Wanneer hij het park uitloopt heeft hij nog geen enkel idee welk effect deze wensen op zijn eigen leven zullen hebben. Maar al snel zorgen ze voor een bizarre wending in zijn leven. Hij vindt zijn vrouw dood in de badkamer. Ze laat hem en hun twee zoontjes alleen achter. Jonas gaat op zoek naar een manier om verder te leven. Doordat al zijn wensen lijken uit te komen worden niet alleen Jonas’ fantasieën maar ook zijn grootste angsten werkelijkheid. De grenzen tussen droom en werkelijkheid worden steeds vager tot ze zelfs niet meer bestaan. De Oostenrijkse auteur Thomas Glavinic vertelt het verhaal van een heel normaal mid-dertiger, die precies dat krijgt wat hij wenst. En nog een beetje meer. Voertaal: Duits Entrée: € 5,00 / € 3,00, met GND-jaarkaart gratis. I.s.m. Goethe-Institut Niederlande en Ambassade van Oostenrijk
Wij maken U attent op het volgende festival waar de Duitse auteur Judith Hermann optreedt: 16 t/m 18 april 2010 Schrijfster Sanneke van Hassel nodigt publiek en auteurs uit voor een lang weekend gewijd aan het korte verhaal. Een voorhoede van Europese schrijvers geeft haar visie op het medium. Onder ander Judith Hermann, Anatoli Gavrilov (Rusland), Petina Gappah (Zwitserland/Zimbabwe) brengen samen met Nederlandse auteurs als Ton Rozeman en D. Hooijer een prachtig overzicht van de stand van het Europese korte verhaal. Bekende auteurs als Aaf Brandt Cortius, Manon Uphoff, Thomas Verbogt en Tommy Wieringa spreken over hun lievelingskorteverhalenschrijvers. VPRO radioprogramma De avonden zendt live uit en Tirade publiceert verhalen van de festivalauteurs plus nieuw werk dat speciaal voor dit weekend wordt geschreven door onder andere Jan van Mersbergen, Elke Geurts en Maartje Wortel. De debuutbundel Vogels die vlees eten van Thijs de Boer wordt gepresenteerd en het nieuwe tijdschrift KortVerhaal stelt een speciaal zondagmiddagprogramma samen. Toegang: zie www.debalie.nl Reserveren: 020 553 51 00 (op werkdagen van 16.00 tot 17.00 uur)
16 april om 20.00 uur Herta Müller leest in de Openbare Bibliotheek Amsterdam uit haar boek Atemschaukel. De lezing vindt plaats naar aanleiding van de Nederlandse vertaling, Ademschommel, die bij uitgeverij De Geus is verschenen. De in 1953 in Roemeniё geboren Herta Müller woont en werkt sinds 1987 in Duitsland. Sinds 1982 werkt zij aan een groot oeuvre van romans en verhalenbundels, dat de beklemming van het leven onder het dictatoriale Ceausescu-bewind beschrijft.
In “Ademschommel” ontrukt Herta Müller deze duistere periode aan de vergetelheid. Zij verbeeldt het landschap van de machtlozen. I.s.m. Uitgeverij de Geus, OBA, Ambassade van de Bondsrepubliek Duitsland en Goethe-Institut Niederlande Donderdag 18 maart, 16.00 uur Stefan Döbner, adjunct-directeur en hoofd afdeling meubelen van Christie’s, zal een rondleiding geven langs belangrijke objecten van de veiling European Decorative Art die op 23 en 24 maart plaats vindt. Er zullen in deze veiling veel Duitse meubelen van bijzonder hoge kwaliteit worden geveild en daarvan is Stefan Döbner een kenner bij uitstek. Vóór de rondleiding wordt u koffie/thee aangeboden en na afloop een borrel. Toegang: gratis Aanmelden tot 16 maart: info@genootschapnederlandduitsland.nl of 020 6191832 Woensdag 13 januari, 20.00 uur Duizenden brieven, documenten en fotos’s die Anne Frank’s neef Buddy en diens vrouw Gerti op zolder vonden, vormen de grondslag voor dit boek waarin Mirjam Pressler een bewogen geschiedenis van de Familie Frank schildert. Voor de presentatie van de Nederlandse vertaling Groeten en liefs aan allen, verschenen bij uitgeverij Prometheus, lezen en vertellen de auteur en Buddy en Gerti Elias. Mirjam Pressler schreef vele boeken en kinderboeken en bezorgde in 1991 de enige geautoriseerde editie van Het Achterhuis. Gerti Elias is bestuurslid van het Anne Frank Fonds en de vrouw van Buddy Elias, het enige nog levende familielid van Anne Frank. Voertaal: Duits/Nederlands. Entrée: € 5,00 / € 3,00 Donderdag 21 januari 20.00 uur Heimsuchung vertelt het verhaal van een huis aan de Scharmützelsee. In de twintigste eeuw, gekenmerkt door het Keizerrijk, de Weimarer Republiek, het Derde Rijk, de DDR en het herenigde Duitsland hebben zich daar twaalf levens afgespeeld. Op subtiele, poëtische wijze laat Erpenbeck zien hoe het leven van de verschillende bewoners, voor wie het huis een symbool van veiligheid betekent, een weerspiegeling is van de grote geschiedenis. Gespreksleiding: Elly Schippers, vertaalster Woensdag 3 februari, 20.00 uur Dresden, 1982 tot 1989. Tussen aanpassing en verzet laveren de bewoners van een burgerlijke villawijk door de laatste jaren van de DDR: een monumentaal panorama van een tot ondergang gedoemde maatschappij in een epische roman. Nooit eerder kreeg de lezer zo’n waarachtige indruk van de geuren en kleuren, spreek- en denkwijzen in de laatste jaren van de DDR. De Toren wordt beschouwd als dé langverwachte roman over de Wende en werd bekroond met de prestigieuze Deutscher Buchpreis. Gespreksleiding: Gerda Meijerink, vertaalster Vrijdag 12 februari, 20.00 uur Alexander von Bormann (1936-2009) was een grensganger. Hij heeft de culturele uitwisseling tussen Nederland en Duitsland in belangrijke mate beïnvloed door zijn hoogleraarschap aan de Universiteit van Amsterdam, door zijn stichting voor Duits-Nederlandse uitwisseling van auteurs, als literair criticus en als mentor. Als bemiddelaar tussen verschillende werelden, culturen en opvattingen was hij een grensganger in de intellectuele betekenis. Deze avond vindt plaats ter nagedachtenis van Alexander von Bormann. Moderator: Christoph Buchwald. Gasten: Martin Schwab, acteur van het Wiener Burgtheater, Cees Nooteboom (o.v.) en John Neubauer. Voertaal: Duits. Entrée: € 7,00 / € 5,00, met GND-jaarkaart gratis. Vrijdag 12 februari, 20.00 uur De laatste avond van de driedelige miniserie Het Duitse Lied die een dwarsdoorsnede van het rijke Duitstalige liederenrepertoire ten gehore brengt is gewijd aan politieke en liefdesliederen van Robert Schumann en Hugo Wolf (op teksten van Heine en Mörike) in verband met teksten van Bertolt Brecht, op muziek gezet door Kurt Weill en Hanns Eisler. Entrée: € 5,00 / € 3,00, met GND-jaarkaart gratis. Donderdag 25 februari, 20.00 uur In 1985 schokte Günter Wallraff de wereld met zijn bestseller Ik (Ali), waarin hij als undercoverreporter verslag deed van het leven van een gastarbeider. Bijna 25 jaar later gaat hij opnieuw undercover en legt in het daaruit resulterend boek Heerlijke nieuwe wereld dat bij uitgeverij Ambo-Anthos verschijnt, de donkere kanten van onze maatschappij bloot. Hij kruipt in de huid van vier personages die aan de onderkant van onze samenleving staan. Voertaal: Duits. Entrée: € 5,00 / € 3,00, met GND-jaarkaart gratis. |
|||||
|
|||||